Gerekli Sigortalar ve Finansal Güvenlik Ağınız
Bütçeni oturttun. Harcamaları takip ediyorsun. Acil durum fonun da yavaş yavaş büyüyor. Sonra tek bir olay oluyor: bir kaza, bir hastalık, bir su baskını. Ve aylarca kurduğun düzen bir haftada dağılıyor.
Sigorta tam olarak bunu engellemek için var. Amacı seni zengin etmek değil. Amacı, kötü bir günün seni sıfırın altına itmesini önlemek. Yani sigorta bir yatırım değil, bütçe koruması.
Asıl sorun: ne kadar sigorta yeterli?
İnsanlar genelde iki uçta takılıyor:
- Hiç yok: Sadece zorunlu olanı yapıyor. Gerisini "başımıza gelmez" diye erteliyor.
- Fazla var: Her teklife imza atıyor. Aylık prim toplamı kirası kadar oluyor.
Doğru nokta ortada. Basit bir filtre kullan:
Cebinden çıkarsa canını yakmayacak riskleri sigortalamak gereksizdir. Cebinden çıkarsa seni borca sokacak riskleri sigortalamamak ise pahalıdır.
Telefonun kırılırsa 3-4 bin lira acıtır ama bitirmez. Ameliyat, ağır bir trafik kazası ya da evin kullanılamaz hale gelmesi bitirir. Öncelik sıralamasını bu mantıkla kur.
Sigorta çeşitleri: zorunlu mu, opsiyonel mi?
Aşağıdaki tablo Türkiye'deki yaygın sigorta çeşitleri için kaba bir harita. Primler kişiye, araca, eve ve şirkete göre çok değişir; o yüzden rakam değil öncelik veriyorum.
| Sigorta | Durum | Neyi karşılar | Öncelik |
|---|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortası | Zorunlu (araç sahibiysen) | Karşı tarafın zararı | Tartışmasız 1. sıra |
| DASK (zorunlu deprem sigortası) | Zorunlu (konutlar için) | Deprem kaynaklı bina hasarı, limitli | 1. sıra, tek başına yetmez |
| Kasko | Opsiyonel | Kendi aracındaki hasar, çalınma, yanma | Araç değeri yüksekse yüksek |
| Konut sigortası | Opsiyonel | Yangın, su baskını, hırsızlık, eşya, komşuya zarar | Yüksek, primi düşük |
| Tamamlayıcı sağlık sigortası | Opsiyonel | Anlaşmalı özel hastanelerde fark ücreti | SGK'lıysan iyi bir orta yol |
| Özel sağlık sigortası | Opsiyonel | Geniş kapsam, daha çok hastane seçeneği | Bütçe rahatsa |
| Hayat sigortası | Opsiyonel (kredide istenebilir) | Vefat/maluliyet halinde yakınlara ödeme | Sana bağımlı kişi varsa çok yüksek |
| Ferdi kaza | Opsiyonel | Kaza sonucu sakatlık/vefat | Riskli işte çalışıyorsan orta |
| Eşya uzatılmış garanti, cep telefonu vb. | Opsiyonel | Küçük tutarlı hasarlar | Genelde gereksiz |
Sıralama: hangisinden başlanır?
- Zorunlu olanları hallet. Trafik sigortası ve DASK pazarlık konusu değil. Cezası ve riski primden büyük.
- Sana bağımlı kişi varsa hayat sigortası. Eşin, çocuğun, bakmakla yükümlü olduğun biri varsa bu sağlıktan bile önce gelir. Sen yoksan onların gelir açığını kapatan tek araç bu.
- Sağlık tarafını kapat. SGK'lıysan tamamlayıcı sağlık sigortası genelde en iyi fiyat/fayda dengesini verir. Sigortalı değilsen özel sağlık sigortası şart gibi düşün.
- Konut sigortası ekle. Yıllık maliyeti şaşırtıcı derecede düşük. Kiracıysan bile eşyanı ve komşuya vereceğin zararı kapsatabilirsin.
- Kasko'ya karar ver. Aracın değeri, yıllık gelirinin küçük bir dilimiyse geçebilirsin. Aracın en değerli varlığınsa kasko yap.
- Gerisini ele. Küçük hasar poliçelerini, uzatılmış garantileri iptal et. O parayı acil durum fonuna aktar.
Primi düşürmenin pratik yolları
- Muafiyeti yükselt. "İlk 5 bin lirasını ben karşılarım" dediğinde prim düşer. Ama bunu ancak nakit tamponun varsa yap. Sigorta ve acil durum fonu birlikte çalışır.
- Yıllık öde. Taksitli ödemede sık sık gizli maliyet olur. Yıllık peşin ödemek için ayrı bir zarf/hesap tut.
- Her yıl yeniden teklif al. Otomatik yenileme rahat ama pahalı. Yenileme tarihinden 3-4 hafta önce en az üç teklif topla.
- Paket sor. Aynı şirkette konut + kasko + sağlık toplandığında indirim çıkabilir.
- Hasarsızlık indirimini koru. Küçük çizik için kasko kullanmak, sonraki yılların primini artırabilir. Küçük hasarı cebinden ödemek çoğu zaman daha ucuz.
- Kredi hayat sigortasını sorgula. Banka sunar diye tek seçenek o değildir.