Hediye Bütçesini Planlama
Hediye almak keyifli. Hediye bütçesizliği keyifsiz.
Çoğu insan aylık planını yaparken kirayı, faturayı, marketi yazar. Hediye satırı yoktur. Sonra Mayıs'ta üç düğün davetiyesi gelir, Haziran'da iki doğum günü çıkar, yılbaşında herkese bir şey almak gerekir. Bu harcamalar bütçenin dışından değil, tasarruf kaleminden ya da kredi kartından karşılanır.
Sorun tam olarak nedir?
Hediye masrafları üç özelliği yüzünden bütçeyi zorlar:
- Düzensiz dağılır. Yılın bazı ayları boş, bazı ayları üst üste yığılır.
- Duygusaldır. "Ayıp olmasın" düşüncesi rakamı anında yukarı çeker.
- Görünmezdir. Tek tek küçük gibi durur. Yıl sonunda toplamı bir tatil bütçesi kadar olur.
İlk iş harcamayı görünür yapmak. Gelir ve giderleri takip etme alışkanlığın varsa geçen 12 ayın kayıtlarını aç. Yoksa hafızandan yaz. Kaba tahmin, hiç tahmin etmemekten iyidir.
Kendi hediye takvimini çıkar
- Bir kağıda 12 ayı yaz.
- Sabit olanları yerleştir: aile doğum günleri, yıl dönümleri, bayramlar, yılbaşı, öğretmen günü, mezuniyetler.
- Değişken olanları tahmin et: yılda ortalama kaç düğün, kaç nişan, kaç doğum ziyareti?
- Her satırın yanına geçen yıl ne kadar verdiğini yaz.
- Alt toplamı al. Bu senin gerçek yıllık hediye rakamın.
Bu toplam çoğu kişide beklediğinden yüksek çıkar. Rahatsızlık normal. Rakamı görmek, onu yönetmenin ilk şartı.
Üç yöntem, üç farklı sonuç
Hediye masraflarını karşılamanın pratikte üç yolu var. Aynı parayı harcasan bile yöntemin sonucu değişiyor.
| Yöntem | Nasıl işler | Artısı | Eksisi | Kime uygun |
|---|---|---|---|---|
| Anlık ödeme | Davet gelince o ayın gelirinden ya da karttan ödersin | Planlama gerekmez | Yoğun aylarda bütçe patlar, kart borcu birikir | Hediye sayısı yılda 2-3 olan kişi |
| Aylık sabit pay | Yıllık toplamı 12'ye böler, her ay aynı tutarı ayrı yere koyarsın | Nakit akışı düzgün, sürpriz yok | Disiplin ve ayrı bir hesap ister | Düzenli maaşlı, yılda 6+ hediye alan kişi |
| Sezon fonu | Yoğun sezondan 3-4 ay önce toplu birikim yaparsın | Yılbaşı ve düğün sezonuna hazır girersin | Sezon dışı ani davetlerde açık kalır | Geliri dalgalı, serbest çalışan kişi |
Karar için basit kural: yıllık hediye toplamın bir aylık gelirinin %10'unu geçiyorsa aylık sabit pay yöntemine geç. Altındaysa sezon fonu yeter.
Zarfı kur: pratik uygulama
Yöntemi seçtin. Şimdi para fiziksel olarak ayrılacak. Aynı hesapta kalan para harcanır.
- Bankanda ayrı bir "hediye" hesabı ya da alt hesap aç. Adını yaz.
- Maaş gününe otomatik talimat kur. Elle yapılan transfer unutulur.
- Tutarı yuvarla. 12'ye bölünce 1.437 çıkıyorsa 1.500 yap. Fazlası tampon olur.
- Hesaptan harcadıkça bir yere not al. Kalan bakiye senin sınırın.
- Yıl sonunda artan parayı kısa vadeli tasarruf hedeflerinden birine aktar. Sıfırlamak zorunda değilsin.
Kişi başı üst sınır belirle
Bütçe toplamı yetmez. Tek tek sınır gerekir. Yoksa ilk üç hediye fonun yarısını yer.
- Yakın aile: daha yüksek bant, yılda 1-2 kez.
- Arkadaş ve iş çevresi: orta bant, standart tut.
- Uzak çevre, komşu, çocuk arkadaşları: düşük bant, küçük ve anlamlı.
Bantları bir kere belirle, yıl boyunca tartışma. Karar yorgunluğu para kaybettirir.
Rakamı düşürmenin yolları
Bütçeyi kısmadan harcamayı azaltabilirsin:
- Erken al. Sezon dışı fiyatlar daha düşük. Yılbaşı hediyesini Ekim'de al.
- İndirim dönemlerini takvimine bağla. Hediye listen hazırsa indirimde savurganlık değil, plan yaparsın.
- Ortak hediye öner. Beş kişi bir araya gelirse kişi başı yük düşer, hediye daha işe yarar olur.
- Zaman ve emek hediye et. Ev yapımı bir şey, bir yemek, bir gün çocuk bakımı. Maliyeti düşük, değeri yüksek.
- Kart taksitine sığınma. Taksit hediyeyi ucuzlatmaz, sadece geciktirir. Kredi kartı borç sarmalı çoğu zaman böyle küçük kalemlerden başlar.
- Ambalaj ve kargoyu hesaba kat. Bunlar hediyenin gizli maliyeti. Bütçeye ayrı satır olarak yaz.
Düğün ve nişan için ayrı not
Düğünde yük sadece takı ya da zarf değil. Kıyafet, kuaför, ulaşım, konaklama var. Bir düğünün toplam maliyetini hesapla, hediye fonundan sadece hediye kısmını çıkar. Kalanı "sosyal etkinlik" kalemine yaz. Aksi halde fon zamanından önce biter.
Öneri: dört adımda kur, yılda bir gözden geçir
- Say. Geçen yılın hediye masraflarını yaz, yıllık toplamı çıkar.
- Böl. Toplamı 12'ye böl, yukar